Ottoman Policy Towards the Ak Koyunlu State 1403-1508: A Historical Study
DOI:
https://doi.org/10.36317/kja/2026/v1.i67.19364Keywords:
Mehmed The Conqueror, Akkoyunlu, Ottoman Empire, Uzun HasanAbstract
This study seeks to trace Ottoman policy towards the Ak Koyunlu State, from the establishment of the Ak Koyunlu Emirate in 1403 until the fall of its last stronghold in 1508. This policy went through three phases: the first, which lasted until Mehmed the Conqueror's accession to the throne in 1451, was characterized by peace, as both sides were preoccupied with their internal problems. The second phase spanned the period from 1453 to 1473, coinciding with the reigns of Sultan Mehmed the Conqueror and Uzun Hasan, who saw himself as a rival to the Ottoman Sultan. Their relations became strained, and their interests clashed in Trabzon and the Karamanids. Their forces clashed in the decisive Battle of Utluk Balı, which ended in a major Ottoman victory. This marked the entry of the Ak Koyunlu Emirate into a period of weakness and collapse, and Ottoman policy towards the Ak Koyunlu entered another phase, characterized by general peace, with little interference in internal affairs. The Ak Koyunlu Dynasty, and the exploitation of the internal conflict of the Ak Koyunlu Dynasty in favor of the Ottoman Empire, the Ottoman Empire embraced the opposing Ak Koyunlu princes. Until Kudet Ahmed bin Muhammad Uğurlu, son-in-law of Sultan Bayezid II and grandson of Sultan Mehmed the Conqueror, was brought to the top of the power pyramid in the Ak Koyunlu Dynasty. After his murder, the struggle for power in the Ak Koyunlu Dynasty continued until Tabriz fell to the Safavids in 1501, followed by Baghdad in 1508.
Downloads
References
1- احمد بن عرشاه ، عجائب المقدور في اخبار تيمور ، القاهرة ، 2011
2- احمد بن يوسف القرماني ، اخبار الدول واثار الأول في التاريخ ، دراسة وتحقيق الدكتور احمد حطيط والدكتور فهمي سعد ، بيروت ،عالم الكتب ، 1992
3- ، احمد صدقي شقيرات ، مقايس الطول والمساحة العثمانية وما يعادلها بالمقياس المتري، ربد دار الكندي ، ا ، 2007 .
4- احمد عبد الرحيم مصطفى ، في أصول التاريخ العثماني ، ط4،القاهرة دار الشروق، 2010.
5- ادوارد شيفردكرسي ، تاريخ الاتراك العثمانيين ، ترجمة د. احمد سالم سالم ، الدوحة ،دار جامعة حمد بن خليفة للنشر ، 2019.
6- اكمل الدين احسان اوغلي ، الدولة العثمانية تاريخ وحضارة ، نقله الى العربية : صالح سعداوي ، المجلد الأول ،استانبول ، مركز الأبحاث للتاريخ والفنون والثقافة الإسلامية ، 1999.
7- تقي الدين احمد بن علي المقريزي ، كتاب السلوك لمعرفة دول الملوك ، ج3 تحقيق ، د. سعيد عبد الفتاح عاشور ، القاهرة ، دار الكتب ، 1971 .
8- حاجي خليفة ، فذلكة اقوال الاخيار في علم التاريخ والاخبار " فذلكة التواريخ تاريخ دول آل عثمان " حققه وقدم له وترجم حواشيه ، د. سيد محمد السيد، سوهاج ، 2003.
9- خليل لينالجك ،تاريخ الدولة العثمانية من النشوء الى الانحدار ، ترجمة محمد .م. الارناؤوط، بنغازي ، دار الكتب الوطنية ، 2002
10- ـــــــــــــــــــــــــــ التاريخ الاقتصادي والاجتماعي للدولة العثمانية ، ترجمة :د.عبد الطيف الحارس ،بيروت ، المدار الإسلامي ، 2007
11- روبير مانتران ، تاريخ الدولة العثمانية ، ترجمة بشير السباعي ، ج1 ، القاهرة ،دار الفكر للدراسات والنشر والتوزيع ، 1993.
12- سيد محمد السيد محمود ، تاريخ الدولةالعثمانية ( النشاة – الازدهار) وفق المصادر العثمانية المعاصرة والدراسات التركية الحديثة ، القاهرة : مكتبة الاداب 2007.
13- شرف خان البدليسي ، شرفنامة في تاريخ سلاطين ال عثمان ومعاصريهم من حكام توران ، ترجمة محمد علي عوني ، ط،2، دمشق ، 2006.
14- شارل ديل، البندقية جمهورية ارستقراطية ، ترجمة : الدكتور احمد عزت عبد الكريم وتوفيق إسكندر ، القاهرة ، ، دار المعارف ، 1948.
15- عباس العزاوي ، تاريخ العراق بين احتلالين ، الحكومات التركمانية من سنة 814هـ - 1338 م الى سنة 941هـ 1534م ، بغداد ، مطابع التفيض الاهلية ،ج3، 1939.
16- عبد الله بن فتح الله البغدادي المعروف بالغياثي ، تاريخ الدول الإسلامية في الشرق دراسة وتحقيق الأستاذ طارق نافع الحمداني ، ، بيروت دار ومكتبة الهلال ، 2010
17- عبد الكريم غرابيه ، العرب والأتراك دراسة في تطور العلاقات بين الامتين خلال الف سنة ،دمشق ، مطبعة جامعة دمشق ، 1969.
18- علاء محمود قداوي ،تاريخ العراق في عهدي القره قوينلو والاق قوينلوا( 812-912هـ1411 – )1508، عمان : دار غيداء، 2012.
19- علي خليل احمد ، الدولة العثمانية في سنوات المحنة ( المقدمات – الوقائع – النتائج ) ، عمان ، دار حامد ، 2011.
20- علي شاكر علي ، العراق الحديث والدولة العثمانية دراسات تاريخية ، بغداد ، مكتبة دجلة ، 2015
21- كارل بروكلمان ، تاريخ الشعوب الإسلامية الاتراك وحاضرتهم ، نقله الى العربية نبيه امين ونير البعلبكي ، بيروت، دار العلم للملايين، 1949.
22- لطفي باشا، تواريخ ال عثمان ،ترجمة محمد عبد العاطي محمد ، تقديم الأستاذ الدكتور السيد محمد السيد ، القاهرة ، دار البشير للثقافة والعلوم ، 2018.
23- محمد بن احمد بن اياس الحنفي ، بدائع الزهور في وقائع الدهور ، ج3 ، القاهرة ، منشورات محمد مصطفى ، 1984،.
24- محمد بن محمد ، نخبة التواريخ والاخبار ، استانبول ، عامره مطبعه سي ، 1276هـ.
25- يلماز اوزتزنا ، موسوعةتاريخ الإمبراطورية العثمانية السياسي والعسكري والحضاري ، 629-1341هـ 1231- 1922م ، ترجمة :عدنان محمود سلمان ، مراجعة وتنقيح :د.محمود الانصاري بيروت ، الدار العربية للموسوعات ، 2010.
الرسائل والاطاريح
1- انيس عبد الخالق محمود القيسي ، النشاط البحري العثماني في البحر الأبيض المتوسط خلال القرن السادس عشر ، أطروحة دكتوراه ، كلية الاداب ، جامعة بغداد ، 200
2- جعفر اصغر عباس ، التطورات السياسية الداخلية في الدولة العثمانية في عهد بايزيد الثاني (1481- 1512) ، رسالة ماجستير ، كلية التربية ، جامعة تكريت ، 2002
3- ضياء محمد جميل عباس علي ، الدولة العثمانية في عهد السلطان محمد الثاني الفاتح ( 1451-1481) دراسة في التاريخ السياسي ، رسالة ماجستير ، كلية الاداب ، جامعة الموصل ، 2002.
4- علي حسن علي المكصوصي ، ايران في عهد الاق قوينلو ( 1467- 1501) ، أطروحة دكتوراه ، كلية التربية، جامعة واسط ، 2014.
5- هناء محمد إبراهيم بركات ، التاريخ السياسي لامبراطورية طرابيزون منذ منتصف القرن الرابع عشر حتى سقوطها ،رسالة ماجستير ، كلية الاداب ، جامعة طنطا ، 1998.
بحوث ودراسات عربية
1- علي شاكر علي ، الأصول التاريخية للكيانات السياسية في الشرق الأدنى دولة الاق قوينلو ( الخروف الأبيض ) في الاناضول والعراق 1378 – 1508 ، مجلة جامعة كركوك للدراسات الإنسانية ، مجلد 7 العدد ، 2 ، سنة 2012 .
مصادرومراجع تركية ومترجمة اليها
ا- باللغة العثمانية
1- احمد راسم ،رسملي وخريطلي عثمانلي تاريخي استانبول ، شمس مطبعه سي ، ، 1328
2- اوروج بن عادل القزاز الادرنوي ، تواريخ ال عثمان تصحيحنه باقان دقتةر فرنسيس بابيغه ر ، هانس لافه ر ، هانوفر ، 1925.
3- زينل اوغلو جهانكير ، مختصر أذربيجان تاريخي ، استانبول ، شمس مطبعه سي ،1320
4- ، علي جواد ، مكمل عثمانلي تاريخي ، استانبول ، قصبار مطبعه سي ، 1316هـ
5- فريدون بك ، منشآت السلاطين ، استانبول، 1275.
6- محمد بن محمد ، نخبة التواريخ والاخبار ، استانبول ، عامره مطبعه سي ، ، 1276هـ
7- محمد توفيق ، تاريخ عثماني ، قسطنطينية ، مطبعة أبو الضيا ، 1305هـ
8- هاممه ر، دولت عليه عثمانيه تاريخي ، عثمان لليلرك مبادئ ظهورندن قاينارجه عهد نامه سنه قدر ، اوجنجي جلد ، استانبول ، كسته بدروسيان مطبعه سي ، 1329.
ب - باللغة التركية المعاصرة
1- Abdulhaluk Mehmet çay,Tarih Türkiye Dışı Türk Tarihi Akkoyunlu Devleti( 1350 ye Dogr- 1502), Ankara ,2009.
2- Ahmet B lutfullah Müneccm Başi, Camiud-Düvel, Çeviri, Ahmet Ağirakça,Istanbul,1995 .
3- Aşık Paş Zade , Aşık Paş Zade Tarihi,Hazırlayan,A.Nihal Atsız,Ankara,1985
4- - Azız b.Erdeşır –i esterababdi; Bezm u Rezm, şev.Mürsel Öztürk, Ankara 1990 .
5- Donald M. Nıcol,Bizansin Son Yüzyıları 1261-1453 ,çevir: Bilge Umar ,Türkiye Bankasi Kültür Yayınları, 2009.
6- Caroline Finkel,Rüyadan İmparotorlüğa Osmanli, yayin:tiamaş, İstanbul,2007.
7- Ebu Bekr-i Tihrani, Kitab-ı Diyarbekriryye, çevren ,prof Dr Mursel Öztürk,Ankara,2014
8- G ürünk ,Türkler Ve Türk Devletleri, İstanbul,1984
9- Hoca Sadettin Efendi, Tacüt- Tevarih, hazırlayan:İsmet Parmaksızoğlu,3 cilt.Ankara, 1992
10- İbrahim Hakkı Konyalı,Abideleri ve Kitabeleri İle Karaman Tarihi Ermenekve Mut Abideleri, İstanbul,1967 .
11- İsmail Hakkı Uzunçarşılı,Anadolu Beylikleri Ve Akkoyunlu,Karakoyunlu Devletleri,6 Baskı,Ankara,2011.
12- İsmail Hakkı Uzunçarşılı,Osmanlı Tarihi,2 cilt,Ankara,1949
13- John E.Wood,300yilk Türk İmparatorlüğü ,Akkoyunlular,çve,Sibel Özbudun,Akve Açklamalar, Necdet Sakaoğlü,Milliyet Yayinları,1993
14- Mahmut Ak, Akkoyunlu, Karakounlu ve Safeviler tarihi ,tarih lisans programu,T.C. İstanbul üniversitesi ,2010
15- Mehmed Neşrı,Kitab- ı- Cihan-nüma Neşrı Tarihi ,1cilt,2 baski,Ankara, 1987.
16- Metin Kut ve ayrilari,Türkiye Tarihi 2 Osmanli Devleti 1300- 1600,İstanbul,2011.
17- Nıcolae Jorga, Osmanlı İmparatorluğu Tarihi ,2 (1451-1538),Çeviri:Nilüfer Epçeli,İstanbul,2009
18- Solak –Zade Mehmed Hemdemi, Çaelebi, Solak –ZadeTarihi,ciltŞ1 ,Ankara 1989,s.334
19- Temel Öztürk,Trabzonda Fatih Ve Şehir,İstanbul ,2021
20- .Zeki Velidi togan, Umumi Turk tarihine Giriş,İstanbul.1981
رسائل واطروحات جامعية تركية
1- Ergin Koyunvu,Karaman Ve İçel Tarihi Hakında Bir Elyazmasıt.c. Ege.Ü.S.B.E. Yen Çağ Anabilim Dalı, Azmir 2010 .
2- Fatma Duman, Karakoyunluar ve Akkoyunluar Dönemlerinde Tebriz, Yusek lisans ,T.C. Gaziosman Ü.S.B.E., Toket ,2017.
3- Hasan Akyol ,Akkoyunlu- Karakoyunlu Mücadelleri,Master Tezi,T.C.Gazi Ü.,S.B.E ,Ankara, 2004.
4- Hasan TAŞKIRAN , KARAMANOĞULLARI BEYLİĞİ VE HRİSTİYAN DÜNYA (KİLİKYA ERMENİ KRALLIĞI, KIBRIS LATİN KRALLIĞI VE VENEDİK CUMHURİYETİ) İLE İLİŞKİLERİ KAPANŞAHİN, Doktora Tezi ,Kayseri 2015
5- Murat Keçiş, Trabzon Rum İmparatorluğu Ve Türkler 1204-1404 , Doktora Tezi, T.C. AnkaraÜ.S.E. Ankara,2009.
6- Nurat Kanan Yildiz , İtalyan Seyyahlerina Ğöre Akkoyunlu Osamanli İlişkileri Ve Türkmenler, Y.L.T., T.C. ,Mimar Sinaan Güzel sanetler Ü,S.B.E ,İstanbul,2019
7- Rasim Bağırlı,Akkoyunlu Karakounlu Hanedelıklar Dönemi AT VE Koç( Koyun) Fıgürlü Mazar Taşlarının Çağdaç Sermik Sanatı Açısından İncelemesi ,Y.L. T. T.C.Selçuk ,Ü.S. B. E. Konya,2008.
8- Selime Demir,Akkoyunlu- Osmanlı Diplomasi Sürecinde Siyasi,Dini,Sosyal Ve Kültürel İlişkiler ,T.C. Hitit Ü,,S.B.E.,Y.L.T.,Çorum,2019.
9- T.C. Genelkurmay Başkanlığı , Türk Silahlı Kuvvetleri Tarihi Osmanli Devri Otlukbeli Meydan Muharebesi (11 Ağustos 1473), Akara,1986
10- Tebesüm Yıldız ,Trabzon İmparator luğnun Sosyal , Ekonomik ve kültüral Hayatı,1204-1461, Y.L.T. T.C. Müğla Ü,S.B.E.,.2020
بحوث ودراسات تركية
1- Adnan Sadik Erzi, Akkoyunlu Ve karakoyunlu Tarihi Hakinda Araştirmalar,Bellten ,ⅩⅤⅡ,70 ,Ankkara,1954.
2- Ahmet Toksoy,Kitab-Idyarbekriyyede Byındırlılar( kara yülük osman bey kadar),turkish International periodical For the languages,Literature and History of Turkish ,v.34 2008
3- Ahmet Toksoy ,AkkoyunlarVe Erzincan UzunHasanDevrine Kader Dergi park,Türk Bilim Araştirmaler,Sayi:35,2014,s.248 DOI: https://doi.org/10.17133/tba.75945
4- Bekir Sıtkı Baykal, Fatih Sultan Mehmet – Uzun Hasan Rakabetinde Trabzon Meselesi,Tarih Araştirmaları Dergisi ,cilt,11.sayi,2-3,1964. DOI: https://doi.org/10.1501/Tarar_0000000285
5- Bekir Sıtkı Baykal,Uzun Hasnın Osmanlılara Karşı Katı Mücadeleye Hazırlıkları Ve Osmanlı- Akkoyunlu Harbinin Başlamasi,Belleten,CİLT: 21,Sayi:82, 1957.
6- Fatma Akkuş Yiğit, Ak koyunlu Beyi OsmanBeyin Uvanı: Yülük mü İlig mi,Dil Areştirmaleri,sayi:16 2015.
7-
8- Hamza Keleş, Anadoluda Akkoyunlu Kültğür mipası Tarihi Eserler, Kültür ve Haci Bektaş Veli Dergisi , Sayi : 38, 2006
9-
10- İlhan Ardem,Ak koyunlu Devletinin Kurucusu Kara-Yülük Osman Beyin Hayatı VE Faaliyeleri ,Aüdtcf Dergisi,say:43 ,yil: 1996 .
11- İlhan Ardem,Osman Bey'in Ölümünden Uzun Hasan Padişh'a Akkoyunlar( 1435-1456),Tarih Araştirmalari Dergisi,Cilt:20 ,Sayi:32,2002
12- İlhan Erdem, ,Otlukbfli Sonrası ak-koyunlular (1473-1478),otam Ankara ünversitesi osmanli Araştirmave uyglam Merkezi DERGÜSİ,SAYi:17,YİL.2005 DOI: https://doi.org/10.1501/0001045
13- İlhan Ardem-Mustafa Uyar, Akkoyunlar-, Akkoyunların Tarihi Sahnesine Çıkışı,Yeni Türkiye Dergisi,Cilt:2,say:t2,yil:2015.
14- Kazim Paydaş,Osmanlılara Sığınmış Önemli Bir AK Koyunlu Şahzadesı: Uğrlu Mehmed Bey , türk Dünyesi Araştirmeleri,Sayi:199.yil,2012
15- Kazım Paydaş, Ak- Koyunlu Ahmed Bey ve Onun Osmanli İdarı Sistiemini Ak—Koyunlu Devletinde Uygulama Cabesı, Tarih Araştirmaları Dergisi ,say.36,yil,2004. DOI: https://doi.org/10.1501/Tarar_0000000163
16- Kenan İnan , Trabzon un Osmanlılar Tarafından Eaethi,Sosyal Bilimler Enstitüsü dergisi ,Say:14,yıl:2003.
17-
18- M.C.Şehabeddin Tekındağ, Son Osmanlı – Karaman Munasebetleri Hakkında Araştırmalar, Tarih Dergsı,cilt .x111,say.17-18 ,Istanbul ,1963.
19- Mehemet Ali Çakmak , Akkoyunlu- Karakoyun Mücadeler,Gü,Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi ,Sayi:3, yil,2005.
20- Remzi Kilıc,Faatih Devri 1451-1481 Osmanli Akkoyunlu İlişkileri,SÇ B. E.Dergisi ,say:14,yil:2003.
21- Seadettin Baştürk, Timurun Ortadoğu- Anadolu Seferleri, Bu Seferlere Karşi Koyma Çabalarive Sonuçları, Histork Studies ınterantional Journal of History , Ortadoğu özel Syisi Ş 2010.
22- Selim Demir ,Osmanli Devleti'nde Siyasi Evlilikler,yüsek Lisans Tezi, pamukkaleÜ.S.B.E.,Dennizli,2007.
23- Yaşar Yücel ,Anadolu Beylikleri Hakında Araştermalar,11, Ankara,1991,
24- Yaşar Yaçal ,Fatih'inTrabzon'nu Fethi Öncesinde Osmmanlı-Trabzon- Akkoyunlu İlişkileri,Belleten,cilt:49,sayı194,1985 DOI: https://doi.org/10.37879/belleten.1985.287
25- Zekiye Tunç, Akkoyunlular Dönemide Harput,Fırat Üniversitesi Harput Uygulama ve Araştırma Merkezi Geçmişten Geleceğe Harput Sempozyumu, Elazığ 23-25 Mayıs 2013
الموسوعات التركية
1- Faruk Sümer,Akkoyunlular,D.A.İ,2Cilt,İstanbul,1989.
2- M.Halil Yınanç;Akkoyunlular,İ.A.,İstanbl,CİLT,1,1963 DOI: https://doi.org/10.1501/Tarar_0000000315
مصادر ومراجع باللغة الاذرية
1- A.N. Abbasbəyəl,S.Z.Yusifzadə,Beynəlxalq Münasibətlər Tarixi,Baki,2009.
2- Həsən Bəy Rumlu,Əhsənüt –Təvarix ,Hicri-807- 985 Miladi 1404-1578 illəin Hadisələri Haqqında Tarixi Salnama,tərcümə,Oqtay Ofəndiyev,Kastamonu,2017.
3- Məhim Mocnuov , AzərbaycanXIVƏsrin Sonu- XV Əsrdə Azərbaycan Respubikası Daxili iş Nazirliyi,Bakı,2016
4-
5- Namiq Seyfulla Oğlü Musali, Azərbaycan Sefevilər Dövəti 1 Şah ismayilin Hakimiyyəti Dövründə ( Aləmara-yi-Şah İsmayil Əsəri Əsasinda,Bak2006.
6- Nəcəfli Tofiq Hümbət oğlu , Qaraqoyunlu Ve Ağqoyunlu Dövletlətlərinin Tarixi Müasir Türk Tarixşünasliğında , Bakı,2000 .
7- Rəşad qasimov,Rəhim Məcnuuov, Azərbycan XIVƏsrin Sonu XV Əsrda ,Baki , 2016,S.23
8- Şehin fazil Fərzəlibəyli , Azərbaycan ve Osmanlı İmperiyası ( ⅹ-ⅹⅴ - əsrlər) Bakı, 1995.
9- üleymanov Nizami Məmməd oğlü,Ağqoyunlu Osmanlı Münasıbərı, Ortaçağ Azərbaycan tarixinin aktual problemleri mövzusunda Respublika elmi –paraktik konfransının materialları, Bakı ,2021 2021,s.77
10- Yaqub Mahmudov, Azərbaycanın Avropa Ölkələri ilə Əlaqələri ,Bakı,2007
11- بحوث ودراسات اذرية
1- Qəniyeva Zəhra Məhrrəm qizi, XV1 ƏSR Azərbaycan Qadini xatunu İctimai- Siyasi Fəaliyyətinin örənnli Məsinə Dair,Sumqayıt Dövlət Universiteti ,Elmi Xəbərlər , sosil ve humamitar elmlər bölməsi ,Cild 16k ,no 4 , 2020
2- Rəşad Qasmlmov, Məhım Məcnunov,AzərbaycanⅪⅤƏsrin Sonu- XV Əsrdə,Azərbaycan Respubikasi Daxili işər Nazirliyi,Baki,2016.
مصادر بالغة الإنكليزية
1- A.R.ROMER, The Turkmen Dynasties, Cambridge History of iran ,val,6, Cambridge,1986. DOI: https://doi.org/10.1017/CHOL9780521200943.005
2- Stanford Shaw, History Of The Ottoman Empire And Modern Turkey ,Cambridge,1976
المصادر والمراجع الفارسية :
1- اقبال عباس اشتياني ، تاريخ ايران ، 1990 ، ص
2- حمد بن محمد غفاري قزويني ، تاريخ جهان آرا، تصحيح حسن ناراني ، طهران ، مكتبه حافظ ، 1343 ش.
3- -عزيز بن اردشير استر ابادي ، بزم فرزم ، استانبول ، ، اسانبول ، 1928.
بحوث ودراسات فارسية:
1- اكبر صابوري ، نقش اق قويونلوها در نرد يلدريم بايزيد باتيموردرانكار(1402/804)Oğuz türkmen Araştirmalari Dergısi sayi: Ⅳ,2020
2- مسعود شهبازي ، ولي الدين برست ، جايكاه امبراتوري طرابزون وامير نشين قرامان در روابط آق قويونلوها وعثماني در زمان حسن بيك اق قوينلو ، تاريخ ايران ، دوره 12 ، شماره 2 ، 1382، 2020
هدى سيد حسين زادة ، روابط خارجي ايران باعثماني ومصر در دوره حكومت يعقوب آق قوينلو ، تاريخ ايران شماره : 71/5، 2013.
Downloads
Published
Issue
Section
Categories
License
Copyright (c) 2026 علي خليل احمد

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.










